<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X24n0456"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 456 金刚经註疏</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 456 金刚经註疏</title> <author>唐 慧净註</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>3卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">24</idno>.<idno type="no">456</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经註疏</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS)</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，<persName>佛</persName>教电脑资讯库功德会提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00592"> <charName>CBETA CHARACTER CB00592</charName> <mapping cb:dec="983632" type="PUA">U+F0250</mapping> <mapping type="unicode">U+3C89</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-禾+卵]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15035"> <charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName> <mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping> <mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15106"> <charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName> <mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15845"> <charName>CBETA CHARACTER CB15845</charName> <mapping cb:dec="998885" type="PUA">U+F3DE5</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+4F07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>役</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[仁-二+(儿/又)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-03T16:51:56"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0448a" n="0448a"/> <lb ed="X" n="0448a01"/> <lb ed="X" n="0448a02"/> <lb ed="X" n="0448a03"/> <lb ed="X" n="0448a04"/> <lb ed="X" n="0448a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 456-A 金刚般若经註序</cb:mulu><head>No. 456-A <lb ed="X" n="0448a06"/><lb ed="R038" n="0522a01"/> 金刚般若经註序</head> <lb ed="X" n="0448a07"/> <lb ed="X" n="0448a08"/><lb ed="R038" n="0522a02"/><byline cb:type="author">大常博士河南 褚亮 撰</byline> <lb ed="X" n="0448a09"/><lb ed="R038" n="0522a03"/><p xml:id="pX24p0448a0901">若夫大块均形<g ref="#CB15845">役</g>智从物情因习改性与虑迁然则 <lb ed="X" n="0448a10"/><lb ed="R038" n="0522a04"/>达鉴穷览皎乎先觉炳慧炬以出重昏拔爱河而升 <lb ed="X" n="0448a11"/><lb ed="R038" n="0522a05"/>彼岸与夫轮转万劫盖染六尘流遁以徇无涯踳驰 <lb ed="X" n="0448a12"/><lb ed="R038" n="0522a06"/>而趋捷径不同日而言也颖川庾初孙早弘笃信以 <lb ed="X" n="0448a13"/><lb ed="R038" n="0522a07"/>为般若所明归于正道显大乘之名相标不住之宗 <lb ed="X" n="0448a14"/><lb ed="R038" n="0522a08"/>极出乎心虑之表绝于言像之外是以结发受持多 <lb ed="X" n="0448a15"/><lb ed="R038" n="0522a09"/>历年所虽妙音演说成诵不亏而灵源<g ref="#CB15035">邃</g>湛或有未 <lb ed="X" n="0448a16"/><lb ed="R038" n="0522a10"/>悟嗟迷方之弗远眷砥途而大息属有慧净法师博 <lb ed="X" n="0448a17"/><lb ed="R038" n="0522a11"/>通奥義辩同炙輠理究连环庾生入室研幾伏膺善 <lb ed="X" n="0448a18"/><lb ed="R038" n="0522a12"/>诱乘此誓愿仍求註述法师悬镜忘疲衢蹲自满上 <lb ed="X" n="0448a19"/><lb ed="R038" n="0522a13"/>凭神应之道傍尽心機之用敷畅微言宣扬至理曩 <lb ed="X" n="0448a20"/><lb ed="R038" n="0522a14"/>日旧疑涣焉冰释今兹妙義朗若霞开为像法之梁 <lb ed="X" n="0448a21"/><lb ed="R038" n="0522a15"/>栋变群生之耳目辞峰秀上映鹫岳而相高言泉激 <lb ed="X" n="0448a22"/><lb ed="R038" n="0522a16"/>壮赴龙宫而竞远且夫释教西兴道源东注世阅贤 <lb ed="X" n="0448a23"/><lb ed="R038" n="0522a17"/>智才兼优洽精该睿旨罕见其人今则沙门重阐藉 <lb ed="X" n="0448a24"/><lb ed="R038" n="0522a18"/>甚当世想此玄宗<g ref="#CB15106">鬱</g>为称首岁唯阉茂始创怀袖月 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0448b" n="0448b"/> <lb ed="X" n="0448b01"/><lb ed="R038" n="0522b01"/>躔仲吕爰兹绝笔缁俗攸仰轩盖成阴扣钟随其小 <lb ed="X" n="0448b02"/><lb ed="R038" n="0522b02"/>大鸣剑发其光彩一时学侣专门受业同涉波澜递 <lb ed="X" n="0448b03"/><lb ed="R038" n="0522b03"/>相传授方且顾蔑林远俯视安生独步高衢对扬正 <lb ed="X" n="0448b04"/><lb ed="R038" n="0522b04"/>法辽东真本望悬金而不刊指南所寄藏群玉而无 <lb ed="X" n="0448b05"/><lb ed="R038" n="0522b05"/>朽岂不盛哉岂不盛哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b06"/> <lb ed="X" n="0448b07"/> <lb ed="X" n="0448b08"/> <lb ed="X" n="0448b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金刚经註疏</cb:mulu> <lb ed="X" n="0448b10"/><cb:docNumber>No. 456</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0448b11"/><lb ed="R038" n="0523a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经卷上幷註</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0448b12"/> <lb ed="X" n="0448b13"/><lb ed="R038" n="0523a02"/><byline cb:type="author">纪国寺释 慧净 註</byline> <lb ed="X" n="0448b14"/><lb ed="R038" n="0523a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448b1401">如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b15"/><lb ed="R038" n="0523a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448b1501">信辞也。信则所言之理顺。顺则师资之道成。辞无 <lb ed="X" n="0448b16"/><lb ed="R038" n="0523a05"/>繁约。非信不传。故建言如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b17"/><lb ed="R038" n="0523a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448b1701">我闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b18"/><lb ed="R038" n="0523a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448b1801">证闻也。亲承曰我闻。传受曰所闻。此曰我闻。则亲 <lb ed="X" n="0448b19"/><lb ed="R038" n="0523a08"/>承音旨也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b20"/><lb ed="R038" n="0523a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448b2001">一时。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b21"/><lb ed="R038" n="0523a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448b2101">化辰也。即法王启运之日。大众嘉会之时。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b22"/><lb ed="R038" n="0523a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448b2201"><persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b23"/><lb ed="R038" n="0523a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448b2301">化主也。大师之名。以觉为義。一自觉。二觉他。三觉 <lb ed="X" n="0448b24"/><lb ed="R038" n="0523a13"/>满。异凡夫故自觉。异二乘故觉他。异菩萨故觉满。 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0448c" n="0448c"/> <lb ed="X" n="0448c01"/><lb ed="R038" n="0523a14"/>三者备矣。受<persName>佛</persName>名焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c02"/><lb ed="R038" n="0523a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448c0201">在<name role="" type="person">舍卫国</name>。<name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c03"/><lb ed="R038" n="0523a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448c0301">化处也。国是遊历之境。园是依止之所。住国为化 <lb ed="X" n="0448c04"/><lb ed="R038" n="0523a17"/>在俗之徒。住园为统出家之众。舍卫此云闻物国。 <lb ed="X" n="0448c05"/><lb ed="R038" n="0523a18"/>勝物多出此土。嘉名远振诸国。故曰闻物国也。祇 <lb ed="X" n="0448c06"/><lb ed="R038" n="0523b01"/>陀是太子之名。此云战勝。太子载诞之时。王破敌 <lb ed="X" n="0448c07"/><lb ed="R038" n="0523b02"/>军之贼。官人闻奏。遂以名。<name role="" type="person">给孤独</name>是国臣之号。本 <lb ed="X" n="0448c08"/><lb ed="R038" n="0523b03"/>名须达。须达内慈而外富。赈贫恤寡。鄕人美之。因 <lb ed="X" n="0448c09"/><lb ed="R038" n="0523b04"/>以号焉。园是须达所买。树是祇陀之施。树为别物。 <lb ed="X" n="0448c10"/><lb ed="R038" n="0523b05"/>园即总名。君上而臣下。不可直称独园。园总而树 <lb ed="X" n="0448c11"/><lb ed="R038" n="0523b06"/>别。不可但言祇树。故兼之也。买园施树。事在别也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c12"/><lb ed="R038" n="0523b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448c1201">与大比丘众千二百五十人俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c13"/><lb ed="R038" n="0523b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448c1301">同闻也。比丘有三義。一曰怖魔。二曰乞士。三曰破 <lb ed="X" n="0448c14"/><lb ed="R038" n="0523b09"/>恶。怖魔在初。乞士居次。破恶最後。夫创轨玄门。即 <lb ed="X" n="0448c15"/><lb ed="R038" n="0523b10"/>达降魔之志。故剃发染衣。天宫动而魔怖也。身为 <lb ed="X" n="0448c16"/><lb ed="R038" n="0523b11"/>道器。身安即道隆。故<anchor xml:id="nkr_note_add_0448c1601" n="0448c1601"/><anchor xml:id="beg0448c1601" n="0448c1601"/>已<anchor xml:id="end0448c1601"/>霑法服。须乞食以资身也。 <lb ed="X" n="0448c17"/><lb ed="R038" n="0523b12"/>圣人道长。凡夫道消。故所修<anchor xml:id="nkr_note_add_0448c1701" n="0448c1701"/><anchor xml:id="beg0448c1701" n="0448c1701"/>已<anchor xml:id="end0448c1701"/>满。即破恶以证果 <lb ed="X" n="0448c18"/><lb ed="R038" n="0523b13"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c19"/><lb ed="R038" n="0523b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448c1901">尔时。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c20"/><lb ed="R038" n="0523b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448c2001">上明通序以证。信下明别序以发。起<persName>世尊</persName>化主。也 <lb ed="X" n="0448c21"/><lb ed="R038" n="0523b16"/>成实论。云具上九。号故曰<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c22"/><lb ed="R038" n="0523b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448c2201">食时。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c23"/><lb ed="R038" n="0523b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448c2301">化辰也。旭旦即始营未毕。晚日则饭食复终。莫若 <lb ed="X" n="0448c24"/><lb ed="R038" n="0524a01"/>辰午之间。正是初成之际。此辰行乞。故曰食时也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0449a" n="0449a"/> <lb ed="X" n="0449a01"/><lb ed="R038" n="0524a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a0101">著衣持钵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a02"/><lb ed="R038" n="0524a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a0201">化仪也。外道或不著衣。或以手捧食。为破裸形外 <lb ed="X" n="0449a03"/><lb ed="R038" n="0524a04"/>道故。所以著衣。为破手捧外道故。所以持钵。被僧 <lb ed="X" n="0449a04"/><lb ed="R038" n="0524a05"/>伽梨衣。故曰著衣。执四天王所奉之钵。故云持钵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a05"/><lb ed="R038" n="0524a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a0501">入舍卫大城。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a06"/><lb ed="R038" n="0524a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a0601">化处也。此城家九亿。纵横十二由旬。故言大也。园 <lb ed="X" n="0449a07"/><lb ed="R038" n="0524a08"/>南而城北。自外以适内。故言入。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a08"/><lb ed="R038" n="0524a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a0801">乞食。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a09"/><lb ed="R038" n="0524a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a0901">化事也。由从之而乞食。则成彼之福田故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a10"/><lb ed="R038" n="0524a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a1001">于其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0449a1001" n="0449a1001"/><anchor xml:id="beg0449a1001" n="0449a1001"/>已<anchor xml:id="end0449a1001"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a11"/><lb ed="R038" n="0524a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a1101">化等也。夫捨富从贫。即益贫不益富。捨贫从富。即 <lb ed="X" n="0449a12"/><lb ed="R038" n="0524a13"/>益富不益贫。捨富从贫。故大迦葉所以被诃。捨贫 <lb ed="X" n="0449a13"/><lb ed="R038" n="0524a14"/>从富。故须菩提所以置钵。今<persName>佛</persName>不尔。故云次第乞 <lb ed="X" n="0449a14"/><lb ed="R038" n="0524a15"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a15"/><lb ed="R038" n="0524a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a1501">还至本处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a16"/><lb ed="R038" n="0524a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a1601">知足也。由知足故乞不过量。由乐静故还归本所 <lb ed="X" n="0449a17"/><lb ed="R038" n="0524a18"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a18"/><lb ed="R038" n="0524b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a1801">饭食讫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a19"/><lb ed="R038" n="0524b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a1901">化终也。金刚之体。岂资于食。为益物故。现同饭也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a20"/><lb ed="R038" n="0524b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a2001">收衣钵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a21"/><lb ed="R038" n="0524b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a2101">上叙行涂乞食。下明敷坐入静。欲令众生生福故。 <lb ed="X" n="0449a22"/><lb ed="R038" n="0524b05"/>所以行涂而前乞。欲令众生生智故。所以入静而 <lb ed="X" n="0449a23"/><lb ed="R038" n="0524b06"/>後说。收衣钵者。屛外缘也。制僧伽梨衣。为入聚落。 <lb ed="X" n="0449a24"/><lb ed="R038" n="0524b07"/>受四天王钵。为贮资粮。还至本处。故衣须收。饭食 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0449b" n="0449b"/> <lb ed="X" n="0449b01"/><lb ed="R038" n="0524b08"/>事讫。故钵须置也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b02"/><lb ed="R038" n="0524b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b0201">洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0449b0201" n="0449b0201"/><anchor xml:id="beg0449b0201" n="0449b0201"/>已<anchor xml:id="end0449b0201"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b03"/><lb ed="R038" n="0524b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b0301">行涂所以秽足。敬定所以淸身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b04"/><lb ed="R038" n="0524b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b0401">敷座而坐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b05"/><lb ed="R038" n="0524b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b0501">正入静也。将欲说法。故敷狮子之坐。即事入定。宜 <lb ed="X" n="0449b06"/><lb ed="R038" n="0524b13"/>结跏趺之坐也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b07"/><lb ed="R038" n="0524b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b0701">时。长老须菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b08"/><lb ed="R038" n="0524b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b0801">上明序分。言兴致之由。下明经体。彰即坐之益。长 <lb ed="X" n="0449b09"/><lb ed="R038" n="0524b16"/>老。尊称也。须菩提。此云善吉。亦曰空生。生时其室 <lb ed="X" n="0449b10"/><lb ed="R038" n="0524b17"/>尽空。故曰空生。父母问师。师云唯善唯吉。故言善 <lb ed="X" n="0449b11"/><lb ed="R038" n="0524b18"/>吉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b12"/><lb ed="R038" n="0525a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b1201">在大众中。即从座起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b13"/><lb ed="R038" n="0525a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b1301">但尊人重法。理自不可端拱。况即事请道。所以侧 <lb ed="X" n="0449b14"/><lb ed="R038" n="0525a03"/>身避席。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b15"/><lb ed="R038" n="0525a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b1501">偏袒右肩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b16"/><lb ed="R038" n="0525a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b1601">既表师资之仪。示有驱策之相。亦是随从国法。即 <lb ed="X" n="0449b17"/><lb ed="R038" n="0525a06"/>以右袒为恭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b18"/><lb ed="R038" n="0525a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b1801">右膝著地。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b19"/><lb ed="R038" n="0525a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b1901">屈曲伏从。示无违拒之貌。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b20"/><lb ed="R038" n="0525a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b2001">合掌恭敬。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b21"/><lb ed="R038" n="0525a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b2101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0449b2101" n="0449b2101"/><anchor xml:id="beg0449b2101" n="0449b2101"/>敛<anchor xml:id="end0449b2101"/>容只肃。显有专一之心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b22"/><lb ed="R038" n="0525a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b2201">而白<persName>佛</persName>言。稀有。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b23"/><lb ed="R038" n="0525a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b2301">既欲请道。宜先歎德。歎德之意。即为请益之基。希 <lb ed="X" n="0449b24"/><lb ed="R038" n="0525a13"/>有<persName>世尊</persName>之言。命章总歎之谓也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0449c" n="0449c"/> <lb ed="X" n="0449c01"/><lb ed="R038" n="0525a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449c0101"><persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c02"/><lb ed="R038" n="0525a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449c0201">如目真如。来目无分别智。如以不异为義。来以至 <lb ed="X" n="0449c03"/><lb ed="R038" n="0525a16"/>处为功。三世诸<persName>佛</persName>皆以无分别智。乘真如之道来 <lb ed="X" n="0449c04"/><lb ed="R038" n="0525a17"/>成正觉。故曰<persName>如来</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c05"/><lb ed="R038" n="0525a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449c0501">善护念诸菩萨。善付嘱诸菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c06"/><lb ed="R038" n="0525b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449c0601">菩萨者。此云道心众生。护念约转法轮时。化深行 <lb ed="X" n="0449c07"/><lb ed="R038" n="0525b02"/>菩萨。付嘱约般涅槃时。化浅行菩萨。护念者。护是 <lb ed="X" n="0449c08"/><lb ed="R038" n="0525b03"/>防其自身与智慧力。令成就<persName>佛</persName>法。念即缘其所化 <lb ed="X" n="0449c09"/><lb ed="R038" n="0525b04"/>弟子与教化力。令成就众生。化力有三。一神通轮。 <lb ed="X" n="0449c10"/><lb ed="R038" n="0525b05"/>二记心轮。三正教轮。神通转变。故能使背邪以归 <lb ed="X" n="0449c11"/><lb ed="R038" n="0525b06"/>正。记心言实。故能使除疑以生信。正教示理。故能 <lb ed="X" n="0449c12"/><lb ed="R038" n="0525b07"/>使捨恶以修善。付嘱者。付是将浅以授深。属即教 <lb ed="X" n="0449c13"/><lb ed="R038" n="0525b08"/>深以化浅。浅行菩萨于功德有二种。一<anchor xml:id="nkr_note_add_0449c1301" n="0449c1301"/><anchor xml:id="beg0449c1301" n="0449c1301"/>已<anchor xml:id="end0449c1301"/>得。二未 <lb ed="X" n="0449c14"/><lb ed="R038" n="0525b09"/>得。<anchor xml:id="nkr_note_add_0449c1401" n="0449c1401"/><anchor xml:id="beg0449c1401" n="0449c1401"/>已<anchor xml:id="end0449c1401"/>得者欲令不捨。未得者欲使增修。故将浅以 <lb ed="X" n="0449c15"/><lb ed="R038" n="0525b10"/>付深。属深化令不退也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c16"/><lb ed="R038" n="0525b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449c1601"><persName>世尊</persName>。善男子･善女人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c17"/><lb ed="R038" n="0525b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449c1701">言善者。为异阐提外道之流。男女者。即简二根阍 <lb ed="X" n="0449c18"/><lb ed="R038" n="0525b13"/>阉之类。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c19"/><lb ed="R038" n="0525b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449c1901">发阿耨多罗三藐三菩提心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c20"/><lb ed="R038" n="0525b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449c2001">阿名无。耨多罗名上。三名正。藐名遍。後三名知。菩 <lb ed="X" n="0449c21"/><lb ed="R038" n="0525b16"/>提名觉。总曰无上<persName>正遍知</persName>觉。正是如理智。遍是如 <lb ed="X" n="0449c22"/><lb ed="R038" n="0525b17"/>量智。知是无分别智。觉是无分别後智。如理智缘 <lb ed="X" n="0449c23"/><lb ed="R038" n="0525b18"/>真。故言正。如量智缘俗。故言遍。无分别智断二种 <lb ed="X" n="0449c24"/><lb ed="R038" n="0526a01"/>无知。故言知。无分别後智出眠梦之表。故言觉。此 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0450a" n="0450a"/> <lb ed="X" n="0450a01"/><lb ed="R038" n="0526a02"/>四智即<persName>佛</persName>果之正体。人若发心远求此体。名曰发 <lb ed="X" n="0450a02"/><lb ed="R038" n="0526a03"/>菩提心。此立为问之本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450a03"/><lb ed="R038" n="0526a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450a0301">应云何住。云何降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450a04"/><lb ed="R038" n="0526a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450a0401">夫法门虽旷。不出大乘之与小乘。因德之与果德。 <lb ed="X" n="0450a05"/><lb ed="R038" n="0526a06"/>此经显大乘法门。明菩萨正行。所以请因而不请 <lb ed="X" n="0450a06"/><lb ed="R038" n="0526a07"/>果。由因成必得果故。亦擧果以明因耳。大乘明因 <lb ed="X" n="0450a07"/><lb ed="R038" n="0526a08"/>有三。一应得因。二加行因。三圆满因。所应得者谓 <lb ed="X" n="0450a08"/><lb ed="R038" n="0526a09"/>菩提心。所可行者谓十度行。所需满者谓三德果。 <lb ed="X" n="0450a09"/><lb ed="R038" n="0526a10"/>发心因乎<persName>佛</persName>性。起行因乎发心。圆果因乎加行。故 <lb ed="X" n="0450a10"/><lb ed="R038" n="0526a11"/>以<persName>佛</persName>性为应得之因。发心为加行之因。加行为圆 <lb ed="X" n="0450a11"/><lb ed="R038" n="0526a12"/>满之因。此文应具三问。初问云云何住。此请加行 <lb ed="X" n="0450a12"/><lb ed="R038" n="0526a13"/>因。言欲发菩提心。住何心而成发。次问云何修行。 <lb ed="X" n="0450a13"/><lb ed="R038" n="0526a14"/>此请圆满因。言欲修菩萨行。起何行而成修。後问 <lb ed="X" n="0450a14"/><lb ed="R038" n="0526a15"/>云何降伏其心。此重请圆满因。言欲灭正行障。降 <lb ed="X" n="0450a15"/><lb ed="R038" n="0526a16"/>何心而成灭。然因既有三。但请後二。何也。夫初因 <lb ed="X" n="0450a16"/><lb ed="R038" n="0526a17"/>本有。本有者非<persName>佛</persName>事。後二新生。新生者是<persName>佛</persName>事。非 <lb ed="X" n="0450a17"/><lb ed="R038" n="0526a18"/><persName>佛</persName>事者。有说亦有。无说亦有。由此義故。不待问而 <lb ed="X" n="0450a18"/><lb ed="R038" n="0526b01"/>自成。是<persName>佛</persName>事者。有说则有。无说则无。由此義故。必 <lb ed="X" n="0450a19"/><lb ed="R038" n="0526b02"/>因请而方立也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450a20"/><lb ed="R038" n="0526b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450a2001"><persName>佛</persName>言。善哉。善哉。须菩提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩 <lb ed="X" n="0450a21"/><lb ed="R038" n="0526b04"/>萨。善付嘱诸菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450a22"/><lb ed="R038" n="0526b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450a2201">赞而後述。重其言也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450a23"/><lb ed="R038" n="0526b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450a2301">汝今谛听。当为汝说。善男子･善女人。发阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0450a24"/><lb ed="R038" n="0526b07"/>藐三菩提心。应如是住。如是降伏其心。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0450b" n="0450b"/> <lb ed="X" n="0450b01"/><lb ed="R038" n="0526b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b0101">诫而後许。专其意也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b02"/><lb ed="R038" n="0526b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b0201">唯然。<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b03"/><lb ed="R038" n="0526b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b0301">长老蒙许。言志愍也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b04"/><lb ed="R038" n="0526b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b0401"><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃萨。应如是降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b05"/><lb ed="R038" n="0526b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b0501">摩诃言大。大菩萨也。先答第一问而言降伏者。只 <lb ed="X" n="0450b06"/><lb ed="R038" n="0526b13"/>令住四恩德而发心。即降伏凡夫二乘心也。四恩 <lb ed="X" n="0450b07"/><lb ed="R038" n="0526b14"/>者。一廣心。二第一心。三常心。四无倒心。前二明度 <lb ed="X" n="0450b08"/><lb ed="R038" n="0526b15"/>而能周。即以廣降狭。後二明度无所度。即以无降 <lb ed="X" n="0450b09"/><lb ed="R038" n="0526b16"/>有。以廣降狭是伏二乘心。以无降有是伏凡夫心。 <lb ed="X" n="0450b10"/><lb ed="R038" n="0526b17"/>伏凡夫心显有智慧也。伏二乘心明有慈悲也。此 <lb ed="X" n="0450b11"/><lb ed="R038" n="0526b18"/>先总教。下即别叙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b12"/><lb ed="R038" n="0527a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b1201">所有一切众生之类。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b13"/><lb ed="R038" n="0527a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b1301">此明廣恩也。众生之类今略擧三。将列别类先总 <lb ed="X" n="0450b14"/><lb ed="R038" n="0527a03"/>别叙发之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b15"/><lb ed="R038" n="0527a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b1501">若卵生･若胎生･若湿生･若化生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b16"/><lb ed="R038" n="0527a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b1601">此列生类。生者新诸根起也。依<g ref="#CB00592">㲉</g>而生曰卵。含藏 <lb ed="X" n="0450b17"/><lb ed="R038" n="0527a06"/>而出曰胎。假润而兴曰湿。欻然而现曰化也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b18"/><lb ed="R038" n="0527a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b1801">若有色･若无色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b19"/><lb ed="R038" n="0527a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b1901">此列界类。界者差别義也。一欲界。二色界。三无色 <lb ed="X" n="0450b20"/><lb ed="R038" n="0527a09"/>界。欲界必兼有色。色界其必无欲。无色一界无色 <lb ed="X" n="0450b21"/><lb ed="R038" n="0527a10"/>无欲。言若有色。即摄下二界众生也。言若无色。即 <lb ed="X" n="0450b22"/><lb ed="R038" n="0527a11"/>摄上一界众生也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b23"/><lb ed="R038" n="0527a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b2301">若有想･若无想･若非有想非无想。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b24"/><lb ed="R038" n="0527a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b2401">此列性类。性者体義也。一切众生以想为性。一･有 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0450c" n="0450c"/> <lb ed="X" n="0450c01"/><lb ed="R038" n="0527a14"/>想。谓有心而粗。二･无想。谓无心而寂。三･非有想非 <lb ed="X" n="0450c02"/><lb ed="R038" n="0527a15"/>无想。谓虽有心非粗非寂。非粗故异乎有想。非寂 <lb ed="X" n="0450c03"/><lb ed="R038" n="0527a16"/>故异乎无想。故曰非有想等。言若有想。即摄七有 <lb ed="X" n="0450c04"/><lb ed="R038" n="0527a17"/>想定及欲界众生也。言若无想。即摄二无想定及 <lb ed="X" n="0450c05"/><lb ed="R038" n="0527a18"/>无想天众生也。言若非有想非无想。即摄非想非 <lb ed="X" n="0450c06"/><lb ed="R038" n="0527b01"/>非想天众生也。此幷是廣心之境。欲求无上道。应 <lb ed="X" n="0450c07"/><lb ed="R038" n="0527b02"/>先住之而发心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450c08"/><lb ed="R038" n="0527b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450c0801">我皆令入无馀涅槃而灭度之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450c09"/><lb ed="R038" n="0527b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450c0901">此明第一恩也。前虽廣度。若与人天之乐。名曰下 <lb ed="X" n="0450c10"/><lb ed="R038" n="0527b05"/>恩。若与二乘之乐。名曰中恩。若与大涅槃乐。名曰 <lb ed="X" n="0450c11"/><lb ed="R038" n="0527b06"/>上恩。涅槃以真如为其体。以静息为之義。静即静 <lb ed="X" n="0450c12"/><lb ed="R038" n="0527b07"/>三惑因。息即息三苦报。静惑因故建有馀之名。息 <lb ed="X" n="0450c13"/><lb ed="R038" n="0527b08"/>苦报故立无馀之目。我皆令入。能施恩心也。无馀 <lb ed="X" n="0450c14"/><lb ed="R038" n="0527b09"/>涅槃。所施恩体也。而灭度之。施恩正事也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450c15"/><lb ed="R038" n="0527b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450c1501">如是灭度无量无数无边众生。实无众生得灭度者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450c16"/><lb ed="R038" n="0527b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450c1601">此明常恩也。菩萨所以能常化者。由悲智兼修也。 <lb ed="X" n="0450c17"/><lb ed="R038" n="0527b12"/>若有悲而无智。即滞有以生疲。若有智而无悲。即 <lb ed="X" n="0450c18"/><lb ed="R038" n="0527b13"/>著空以取证。若带悲而行智。即缘空而不取。若带 <lb ed="X" n="0450c19"/><lb ed="R038" n="0527b14"/>智而行悲。即化恒而不息。如是灭度无量众生。此 <lb ed="X" n="0450c20"/><lb ed="R038" n="0527b15"/>明化俗有悲。实无众生得灭度。此显缘真有智。缘 <lb ed="X" n="0450c21"/><lb ed="R038" n="0527b16"/>真有智故物我一体。化俗有悲故恒行不息。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450c22"/><lb ed="R038" n="0527b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450c2201">何以故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450c23"/><lb ed="R038" n="0527b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450c2301">下明无倒恩也。疑曰。前言灭度众生。後言无生得 <lb ed="X" n="0450c24"/><lb ed="R038" n="0528a01"/>灭度。何谓也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0451a" n="0451a"/> <lb ed="X" n="0451a01"/><lb ed="R038" n="0528a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451a0101">须菩提。若菩萨有我相人相众生相寿者相。即非菩 <lb ed="X" n="0451a02"/><lb ed="R038" n="0528a03"/>萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451a03"/><lb ed="R038" n="0528a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451a0301">我等四执是分别之心。分别之心是菩萨正障。有 <lb ed="X" n="0451a04"/><lb ed="R038" n="0528a05"/>我等相。自惑未亡也。即非菩萨。有倒何能化物。翻 <lb ed="X" n="0451a05"/><lb ed="R038" n="0528a06"/>此義者。无我等相。即自惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0451a0501" n="0451a0501"/><anchor xml:id="beg0451a0501" n="0451a0501"/>已<anchor xml:id="end0451a0501"/>尽。乃名菩萨。无倒故 <lb ed="X" n="0451a06"/><lb ed="R038" n="0528a07"/>能常化也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451a07"/><lb ed="R038" n="0528a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451a0701">复次。须菩提。菩萨于法。应无所住行于佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451a08"/><lb ed="R038" n="0528a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451a0801">自下次答修行问。行即佈施。今教佈施。令離三障。 <lb ed="X" n="0451a09"/><lb ed="R038" n="0528a10"/>一不行障。二僻行障。三倒行障。不著自身。離不行 <lb ed="X" n="0451a10"/><lb ed="R038" n="0528a11"/>障。不著报恩。離僻行障。不著果报。離倒行障。夫著 <lb ed="X" n="0451a11"/><lb ed="R038" n="0528a12"/>自身者。爱<anchor xml:id="nkr_note_add_0451a1101" n="0451a1101"/><anchor xml:id="beg0451a1101" n="0451a1101"/>己<anchor xml:id="end0451a1101"/>而恶人。有吝而无施。无施即不行。不 <lb ed="X" n="0451a12"/><lb ed="R038" n="0528a13"/>行障行也。今本阙此。别本曰。不住于事而行佈施。 <lb ed="X" n="0451a13"/><lb ed="R038" n="0528a14"/>事即自身也。于法应无所住者。此離僻行障。法者。 <lb ed="X" n="0451a14"/><lb ed="R038" n="0528a15"/>恩境也。谓供养恭敬之流。称名扬德之类。事緖繁 <lb ed="X" n="0451a15"/><lb ed="R038" n="0528a16"/>旷。故以法语总之也。若施求此报。名曰僻行。僻者。 <lb ed="X" n="0451a16"/><lb ed="R038" n="0528a17"/>一僻因。不以悲智为方便。二僻果。不以大觉为所 <lb ed="X" n="0451a17"/><lb ed="R038" n="0528a18"/>求也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451a18"/><lb ed="R038" n="0528b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451a1801">所谓不住色佈施。不住声香味触法佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451a19"/><lb ed="R038" n="0528b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451a1901">此離倒行障。正报是受体在法尘。依报是受资即 <lb ed="X" n="0451a20"/><lb ed="R038" n="0528b03"/>五尘。生死之受。无乐而计乐。是名倒为。生乐受求 <lb ed="X" n="0451a21"/><lb ed="R038" n="0528b04"/>乐受资。名倒行。不令住五尘。即捨依报。不令住法 <lb ed="X" n="0451a22"/><lb ed="R038" n="0528b05"/>尘。即捨正报。但令为无上菩提而行佈施。即菩萨 <lb ed="X" n="0451a23"/><lb ed="R038" n="0528b06"/>正行也。但言佈施。亦具三檀摄六度。三檀者。一･资 <lb ed="X" n="0451a24"/><lb ed="R038" n="0528b07"/>生檀。摄佈施一度。即体名也。二･无畏檀。摄戒･忍两 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0451b" n="0451b"/> <lb ed="X" n="0451b01"/><lb ed="R038" n="0528b08"/>度。众生于我。或<anchor xml:id="nkr_note_add_0451b0101" n="0451b0101"/><anchor xml:id="beg0451b0101" n="0451b0101"/>已<anchor xml:id="end0451b0101"/>作恶。或未作恶。未作者而不犯 <lb ed="X" n="0451b02"/><lb ed="R038" n="0528b09"/>戒。施无畏也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0451b0201" n="0451b0201"/><anchor xml:id="beg0451b0201" n="0451b0201"/>已<anchor xml:id="end0451b0201"/>作者而不报忍。施无畏也。三･法檀。 <lb ed="X" n="0451b03"/><lb ed="R038" n="0528b10"/>摄精进･禅定･智慧三度。精进故诲而不倦。禅定故 <lb ed="X" n="0451b04"/><lb ed="R038" n="0528b11"/>言必逗機。智慧故所说无倒。若能如是佈施。即離 <lb ed="X" n="0451b05"/><lb ed="R038" n="0528b12"/>三障･行三檀･摄六度。具菩萨三行。一離障行。二正 <lb ed="X" n="0451b06"/><lb ed="R038" n="0528b13"/>行。三圆满行。菩萨住大乘中。应如是修行也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b07"/><lb ed="R038" n="0528b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451b0701">须菩提。菩萨如是佈施。不住于相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b08"/><lb ed="R038" n="0528b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451b0801">自下次答降伏问。相为所住。心为能住。相谓三轮 <lb ed="X" n="0451b09"/><lb ed="R038" n="0528b16"/>体。一施者相。二受者相。三财物相也。心谓三轮想。 <lb ed="X" n="0451b10"/><lb ed="R038" n="0528b17"/>即施者想。受者想。财物想。相是分别性。即相结。想 <lb ed="X" n="0451b11"/><lb ed="R038" n="0528b18"/>是依他性。即粗重结。此二是菩萨正障。若菩萨作 <lb ed="X" n="0451b12"/><lb ed="R038" n="0529a01"/>无性观。分别本来无相。故相结灭。依他本来无生。 <lb ed="X" n="0451b13"/><lb ed="R038" n="0529a02"/>故粗重灭。若能于六度之中。行一一度。幷離三相 <lb ed="X" n="0451b14"/><lb ed="R038" n="0529a03"/>及三想。即是降伏执相之心。成就无相之行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b15"/><lb ed="R038" n="0529a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451b1501">何以故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b16"/><lb ed="R038" n="0529a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451b1601">疑曰。住相何损。捨相何益。而令捨相。不令住邪。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b17"/><lb ed="R038" n="0529a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451b1701">若菩萨不住相佈施。其福德不可思量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b18"/><lb ed="R038" n="0529a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451b1801">答明福难量也。何者。无相是真。有相是俗。真理即 <lb ed="X" n="0451b19"/><lb ed="R038" n="0529a08"/>通。俗事即隔。无相之心。契真理而无际。所生功德 <lb ed="X" n="0451b20"/><lb ed="R038" n="0529a09"/>岂俗事之可量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b21"/><lb ed="R038" n="0529a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451b2101">须菩提。于意云何。东方虚空可思量不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b22"/><lb ed="R038" n="0529a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451b2201">更显难量義。空有三德。故不可量。一性常。二体一。 <lb ed="X" n="0451b23"/><lb ed="R038" n="0529a12"/>三容受。今问东方空体。论其远近。可度量不也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b24"/><lb ed="R038" n="0529a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451b2401">不也。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0451c" n="0451c"/> <lb ed="X" n="0451c01"/><lb ed="R038" n="0529a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c0101">向东无际。不可量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c02"/><lb ed="R038" n="0529a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c0201">须菩提。南西北方四维上下虚空可思量不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c03"/><lb ed="R038" n="0529a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c0301">次问九方。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c04"/><lb ed="R038" n="0529a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c0401">不也。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c05"/><lb ed="R038" n="0529a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c0501">所向无际。悉不可量。夫虚空之体是一。约色以辨 <lb ed="X" n="0451c06"/><lb ed="R038" n="0529b01"/>十方。欲显无相之心是一。寄行以阶十位。容受东 <lb ed="X" n="0451c07"/><lb ed="R038" n="0529b02"/>方色。即说东方空。摄受初地行。即为初地体。馀方 <lb ed="X" n="0451c08"/><lb ed="R038" n="0529b03"/>馀地亦如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c09"/><lb ed="R038" n="0529b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c0901">须菩提。菩萨无住相佈施。福德亦复如是不可思量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c10"/><lb ed="R038" n="0529b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c1001">明喩既毕。此即合之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c11"/><lb ed="R038" n="0529b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c1101">须菩提。菩萨但应如所教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c12"/><lb ed="R038" n="0529b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c1201">夫著相行施。是有住之住。忘相行施。是无住之住。 <lb ed="X" n="0451c13"/><lb ed="R038" n="0529b08"/>今劝捨有住之住。住无住之住。故云。如所教住也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c14"/><lb ed="R038" n="0529b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c1401">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c15"/><lb ed="R038" n="0529b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c1501">前来依问正答。自下因答断疑。正答即标宗略说。 <lb ed="X" n="0451c16"/><lb ed="R038" n="0529b11"/>断疑即开宗廣说。</p><p xml:id="pX24p0451c1608" cb:place="inline">〇然体有三。一正教经。二正行 <lb ed="X" n="0451c17"/><lb ed="R038" n="0529b12"/>经。三正果经。教是章句。行是六度。果是三身。今先 <lb ed="X" n="0451c18"/><lb ed="R038" n="0529b13"/>约正行断疑。疑曰。若住相行因。可感有相之报。忘 <lb ed="X" n="0451c19"/><lb ed="R038" n="0529b14"/>相行因。应得无相之果。云何<persName>世尊</persName>本行忘相之因。 <lb ed="X" n="0451c20"/><lb ed="R038" n="0529b15"/>今得有相之果。果既有相。则因非无住明矣。<persName>佛</persName>欲 <lb ed="X" n="0451c21"/><lb ed="R038" n="0529b16"/>断此疑。故为断问。身相即三十二相。可以妄中之 <lb ed="X" n="0451c22"/><lb ed="R038" n="0529b17"/>身相。见真中之妙体不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c23"/><lb ed="R038" n="0529b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c2301">不也。<persName>世尊</persName>。不可以身相得见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c24"/><lb ed="R038" n="0530a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c2401">须菩提承<anchor xml:id="nkr_note_orig_0451001" n="0451001"/>刀奉答。身相是妄。<persName>如来</persName>是真。不可依妄 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0452a" n="0452a"/> <lb ed="X" n="0452a01"/><lb ed="R038" n="0530a02"/>以观真体也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a02"/><lb ed="R038" n="0530a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452a0201">何以故。<persName>如来</persName>所说身相。即非身相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a03"/><lb ed="R038" n="0530a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452a0301">晓不也意。身相即非身相。略有三義。一由聚。二由 <lb ed="X" n="0452a04"/><lb ed="R038" n="0530a05"/>相。三由性。由聚者。身相以邻虚为体。九微十微为 <lb ed="X" n="0452a05"/><lb ed="R038" n="0530a06"/>聚。约方分以析之。度邻虚而必尽也。由相者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0452001" n="0452001"/>者。身 <lb ed="X" n="0452a06"/><lb ed="R038" n="0530a07"/>相以有为为体。生等八法为相。约前後以推之。极 <lb ed="X" n="0452a07"/><lb ed="R038" n="0530a08"/>刹那而自壞也。由性者。身相以境界为体。以分别 <lb ed="X" n="0452a08"/><lb ed="R038" n="0530a09"/>性为性。约无相以观之。入唯识而成空也。由此三 <lb ed="X" n="0452a09"/><lb ed="R038" n="0530a10"/>義。不可以相观<persName>如来</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a10"/><lb ed="R038" n="0530a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452a1001"><persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相。皆是虚妄。若见诸相非相。则 <lb ed="X" n="0452a11"/><lb ed="R038" n="0530a12"/>见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a12"/><lb ed="R038" n="0530a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452a1201">须菩提答称<persName>佛</persName>心。<persName>佛</persName>更成其義也。凡所有相。则凡 <lb ed="X" n="0452a13"/><lb ed="R038" n="0530a14"/>有生等之八相。皆是虚妄。不越聚等之三体。若见 <lb ed="X" n="0452a14"/><lb ed="R038" n="0530a15"/>诸相非相。遣妄以入真。则见<persName>如来</persName>。证真以離妄。若 <lb ed="X" n="0452a15"/><lb ed="R038" n="0530a16"/>然者。忘相行因是依真如所得之果。何关有相。不 <lb ed="X" n="0452a16"/><lb ed="R038" n="0530a17"/>可见方便之相。以相为真。即以果谤因。疑因为住 <lb ed="X" n="0452a17"/><lb ed="R038" n="0530a18"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a18"/><lb ed="R038" n="0530b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452a1801">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。 <lb ed="X" n="0452a19"/><lb ed="R038" n="0530b02"/>生实信不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a20"/><lb ed="R038" n="0530b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452a2001">自下次约正教断疑。疑曰。前说不住之因深而难 <lb ed="X" n="0452a21"/><lb ed="R038" n="0530b04"/>行。後说无相之果深而难得。未来世颇有得闻是 <lb ed="X" n="0452a22"/><lb ed="R038" n="0530b05"/>经。信行无住之因。必得无相之果不也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a23"/><lb ed="R038" n="0530b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452a2301"><persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a24"/><lb ed="R038" n="0530b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452a2401">将立有以答之。先诃无以止问。故言。莫作是说也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0452b" n="0452b"/> <lb ed="X" n="0452b01"/><lb ed="R038" n="0530b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b0101"><persName>如来</persName>灭後後五百岁。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b02"/><lb ed="R038" n="0530b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452b0201">夫法身则无始无终。应身则有始无终。化身则有 <lb ed="X" n="0452b03"/><lb ed="R038" n="0530b10"/>始有终。王宫初生为始。双树入灭为终。故曰<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0452b04"/><lb ed="R038" n="0530b11"/>灭也。<persName>如来</persName>灭後。初五百年解脱得坚固。次五百年 <lb ed="X" n="0452b05"/><lb ed="R038" n="0530b12"/>禅定得坚固。後五百年多闻得坚固。此时虽多不 <lb ed="X" n="0452b06"/><lb ed="R038" n="0530b13"/>信。然有信受之者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b07"/><lb ed="R038" n="0530b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b0701">有持戒修福者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b08"/><lb ed="R038" n="0530b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452b0801">持戒者多是出家菩萨。修福者多是在家菩萨。智 <lb ed="X" n="0452b09"/><lb ed="R038" n="0530b16"/>度论云。出家之人以尸罗为上首。在家菩萨以檀 <lb ed="X" n="0452b10"/><lb ed="R038" n="0530b17"/>那为上首。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b11"/><lb ed="R038" n="0530b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b1101">于此章句。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b12"/><lb ed="R038" n="0531a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452b1201">章言大分。前说不住之深因。此为一章。後说无相 <lb ed="X" n="0452b13"/><lb ed="R038" n="0531a02"/>之深果。复为一章。句言委细。不住因中。不住色等 <lb ed="X" n="0452b14"/><lb ed="R038" n="0531a03"/>之流。无相果中。相即非相之类也。</p> <lb ed="X" n="0452b15"/><lb ed="R038" n="0531a04"/><p xml:id="pX24p0452b1501">能生信心。以此为实。</p> <lb ed="X" n="0452b16"/><lb ed="R038" n="0531a05"/><p xml:id="pX24p0452b1601">信行无住之因。必得无相之果。故言以此为实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b17"/><lb ed="R038" n="0531a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b1701">当知是人不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0452b1701" n="0452b1701"/><anchor xml:id="beg0452b1701" n="0452b1701"/>已<anchor xml:id="end0452b1701"/>于 <lb ed="X" n="0452b18"/><lb ed="R038" n="0531a07"/>无量千万<persName>佛</persName>所种诸善根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b19"/><lb ed="R038" n="0531a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452b1901">善根有三。一无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0452002" n="0452002"/>贫。二无嗔。三无痴。由此善根。于<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0452b20"/><lb ed="R038" n="0531a09"/>田中烧香散花。称名扬德。故言种也。不于一<persName>佛</persName>者。 <lb ed="X" n="0452b21"/><lb ed="R038" n="0531a10"/>树因不浅也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0452b2101" n="0452b2101"/><anchor xml:id="beg0452b2101" n="0452b2101"/>已<anchor xml:id="end0452b2101"/>于无量者。殖福久深也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b22"/><lb ed="R038" n="0531a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b2201">闻是章句。乃至一念生净信者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b23"/><lb ed="R038" n="0531a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452b2301">欲显信虽少而福多。故云乃至一念也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b24"/><lb ed="R038" n="0531a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b2401">须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉见是诸众生。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0452c" n="0452c"/> <lb ed="X" n="0452c01"/><lb ed="R038" n="0531a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452c0101">肉眼是见而非知。比智是知而非见。证智是见亦 <lb ed="X" n="0452c02"/><lb ed="R038" n="0531a15"/>是知。言知。明非肉眼之所见。言见。明非比智之所 <lb ed="X" n="0452c03"/><lb ed="R038" n="0531a16"/>知。即是证智。知其名身。见其色行。故双言也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c04"/><lb ed="R038" n="0531a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452c0401">得如是无量福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c05"/><lb ed="R038" n="0531a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452c0501">得有二義。一生。二长。本无今有。曰生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0452c0501" n="0452c0501"/><anchor xml:id="beg0452c0501" n="0452c0501"/>已<anchor xml:id="end0452c0501"/>有熏修。曰 <lb ed="X" n="0452c06"/><lb ed="R038" n="0531b01"/>长。福德通论有三。一有量有。尽谓凡夫所修福。因 <lb ed="X" n="0452c07"/><lb ed="R038" n="0531b02"/>心偏故有量。果有为故有尽。二有量无尽。谓二乘 <lb ed="X" n="0452c08"/><lb ed="R038" n="0531b03"/>所修福。因不遍故有量。果无为故无尽。三无量无 <lb ed="X" n="0452c09"/><lb ed="R038" n="0531b04"/>尽。谓菩萨所修福。因心遍故无量。果无为故无尽。 <lb ed="X" n="0452c10"/><lb ed="R038" n="0531b05"/>信经所得之福即是第三。故言无量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c11"/><lb ed="R038" n="0531b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452c1101">何以故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c12"/><lb ed="R038" n="0531b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452c1201">欲晓无量意。故发问以征之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c13"/><lb ed="R038" n="0531b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452c1301">是诸众生。无复我相人相众生相寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c14"/><lb ed="R038" n="0531b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452c1401">下答意明。一由达人法二空。二由成取捨两行。所 <lb ed="X" n="0452c15"/><lb ed="R038" n="0531b10"/>以生一念信心。得无量福德。此明达于人空。離人 <lb ed="X" n="0452c16"/><lb ed="R038" n="0531b11"/>我四执也。夫我是自在之名。人为主宰之目。众生 <lb ed="X" n="0452c17"/><lb ed="R038" n="0531b12"/>取续前为義。寿者以接後为能。此四同为人执。随 <lb ed="X" n="0452c18"/><lb ed="R038" n="0531b13"/>用以立四名。離此四执。故曰无我等相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c19"/><lb ed="R038" n="0531b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452c1901">无法相。亦无非法相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c20"/><lb ed="R038" n="0531b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452c2001">别本曰。无相无无相。此明达于法空。離法我四执。 <lb ed="X" n="0452c21"/><lb ed="R038" n="0531b16"/>夫法相者是有法执。迷俗谛起俗谛法相。不出所 <lb ed="X" n="0452c22"/><lb ed="R038" n="0531b17"/>取之境能取之心。分别无相故无所取之境。依他 <lb ed="X" n="0452c23"/><lb ed="R038" n="0531b18"/>无生故无能取之心。故云无法相也。非法相者。是 <lb ed="X" n="0452c24"/><lb ed="R038" n="0532a01"/>无法执。迷真谛起若真如。约俗谛不可说为有法 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0453a" n="0453a"/> <lb ed="X" n="0453a01"/><lb ed="R038" n="0532a02"/>相真如。约真谛应可说为无法相。今明待俗有故 <lb ed="X" n="0453a02"/><lb ed="R038" n="0532a03"/>言真无。有既壞故无亦遣。故云无非法相也。相者 <lb ed="X" n="0453a03"/><lb ed="R038" n="0532a04"/>是亦有亦无执。迷非安立谛起何者。初破俗有言 <lb ed="X" n="0453a04"/><lb ed="R038" n="0532a05"/>非有。非有似是无。後破真无言非无。非无似是有。 <lb ed="X" n="0453a05"/><lb ed="R038" n="0532a06"/>若尔。真如应亦有相亦无相。今明真如之体。异根 <lb ed="X" n="0453a06"/><lb ed="R038" n="0532a07"/>尘之有。故不可安立为有相。异兔角之无。故不可 <lb ed="X" n="0453a07"/><lb ed="R038" n="0532a08"/>安立为无相。故云无相也。无相者是非有非无执。 <lb ed="X" n="0453a08"/><lb ed="R038" n="0532a09"/>迷言说起若真如。非有相非无相。即应心行处灭 <lb ed="X" n="0453a09"/><lb ed="R038" n="0532a10"/>言语道断。若尔<persName>如来</persName>何所说。今明真如虽不可说。 <lb ed="X" n="0453a10"/><lb ed="R038" n="0532a11"/>由<persName>佛</persName>方便故。或说为有相。或说为无相。故云无无 <lb ed="X" n="0453a11"/><lb ed="R038" n="0532a12"/>相也。总而言之。真如非有故增益灭。非无故损减 <lb ed="X" n="0453a12"/><lb ed="R038" n="0532a13"/>灭。非亦有亦无故相违灭。非非有非无故戏论灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a13"/><lb ed="R038" n="0532a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453a1301">何以故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a14"/><lb ed="R038" n="0532a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453a1401">欲晓障尽意。故发问以征之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a15"/><lb ed="R038" n="0532a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453a1501">是诸众生。若心取相。则为著我人众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a16"/><lb ed="R038" n="0532a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453a1601">答意明法我执为因。人我执为果。人执即断故不 <lb ed="X" n="0453a17"/><lb ed="R038" n="0532a18"/>生。法执即伏而不起。故论曰。但有无明。便无现行 <lb ed="X" n="0453a18"/><lb ed="R038" n="0532b01"/>粗烦恼。若心取相。即法执上心。则为著我人执起 <lb ed="X" n="0453a19"/><lb ed="R038" n="0532b02"/>也。此先总答。下别叙之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a20"/><lb ed="R038" n="0532b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453a2001">若取法相。即著我人众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a21"/><lb ed="R038" n="0532b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453a2101">此明有法执上心。即人执还生也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a22"/><lb ed="R038" n="0532b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453a2201">何以故。若取非法相。即著我人众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a23"/><lb ed="R038" n="0532b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453a2301">此明无法执上心。即人执还生也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a24"/><lb ed="R038" n="0532b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453a2401">是故不应取法。不应取非法。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0453b" n="0453b"/> <lb ed="X" n="0453b01"/><lb ed="R038" n="0532b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453b0101">次结成取捨两行。不应取法。不令执文以取義。即 <lb ed="X" n="0453b02"/><lb ed="R038" n="0532b09"/>令捨文也。此示正闻相。不应取非法。当令顺文以 <lb ed="X" n="0453b03"/><lb ed="R038" n="0532b10"/>取意。不可一向撥文为非法。复令取文也。此是实 <lb ed="X" n="0453b04"/><lb ed="R038" n="0532b11"/>信相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453b05"/><lb ed="R038" n="0532b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453b0501">以是義故。<persName>如来</persName>常说。汝等比丘。知我说法。如筏喩者。 <lb ed="X" n="0453b06"/><lb ed="R038" n="0532b13"/>法尙应捨。何况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453b07"/><lb ed="R038" n="0532b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453b0701">引喩显之。筏者为度故须取。到岸故须捨。修道亦 <lb ed="X" n="0453b08"/><lb ed="R038" n="0532b15"/>尔。凭筌乎会理故须取。得理乎忘筌故须捨。执文 <lb ed="X" n="0453b09"/><lb ed="R038" n="0532b16"/>为法是善心而尙捨之。若执文为非法是不善心。 <lb ed="X" n="0453b10"/><lb ed="R038" n="0532b17"/>固须捨之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453b11"/><lb ed="R038" n="0532b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453b1101">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。 <lb ed="X" n="0453b12"/><lb ed="R038" n="0533a01"/><persName>如来</persName>有所说法耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453b13"/><lb ed="R038" n="0533a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453b1301">自下次约正果断疑。疑曰。前说不可以相见<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0453b14"/><lb ed="R038" n="0533a03"/>则<persName>如来</persName>是无相。无相之中无动无作。云何<persName>世尊</persName>就 <lb ed="X" n="0453b15"/><lb ed="R038" n="0533a04"/>草座而成道。指拘邻而说法。<persName>佛</persName>欲断此疑。故为斯 <lb ed="X" n="0453b16"/><lb ed="R038" n="0533a05"/>问。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453b17"/><lb ed="R038" n="0533a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453b1701">须菩提言。如我解<persName>佛</persName>所说義。无有定法名阿耨多罗 <lb ed="X" n="0453b18"/><lb ed="R038" n="0533a07"/>三藐三菩提。亦无有定法。<persName>如来</persName>可说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453b19"/><lb ed="R038" n="0533a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453b1901">下答意明<persName>佛</persName>有三身。法身･应身･化身。法身以如为 <lb ed="X" n="0453b20"/><lb ed="R038" n="0533a09"/>体。应身以智为体。化身以色为体。无觉无说言法 <lb ed="X" n="0453b21"/><lb ed="R038" n="0533a10"/>身。有觉无说言应身。有说无觉言化身。须菩提言。 <lb ed="X" n="0453b22"/><lb ed="R038" n="0533a11"/><persName>如来</persName>定以真如为体。真如非法非非法。故云。如我 <lb ed="X" n="0453b23"/><lb ed="R038" n="0533a12"/>解<persName>佛</persName>所说義。然菩提为所得及所说。<persName>如来</persName>为能得 <lb ed="X" n="0453b24"/><lb ed="R038" n="0533a13"/>及能说。菩提非法非非法。故无所得及所说。<persName>如来</persName> <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0453c" n="0453c"/> <lb ed="X" n="0453c01"/><lb ed="R038" n="0533a14"/>非法非非法。故无能得及能说。故云。无有定法名 <lb ed="X" n="0453c02"/><lb ed="R038" n="0533a15"/>菩提。亦无定法<persName>如来</persName>可说也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c03"/><lb ed="R038" n="0533a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453c0301">何以故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c04"/><lb ed="R038" n="0533a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453c0401">欲证无说意。故发问以征之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c05"/><lb ed="R038" n="0533a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453c0501"><persName>如来</persName>所说法。皆不可取。不可说。非法非非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c06"/><lb ed="R038" n="0533b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453c0601">答意明化身虽说。然所说之義甚深。过闻慧境。听 <lb ed="X" n="0453c07"/><lb ed="R038" n="0533b02"/>者不可以耳识。作有无二相取。故云不可取。所显 <lb ed="X" n="0453c08"/><lb ed="R038" n="0533b03"/>之理<anchor xml:id="nkr_note_orig_0453001" n="0453001"/>征细过思慧境。说者不可以舌根。作有无二 <lb ed="X" n="0453c09"/><lb ed="R038" n="0533b04"/>相说。故云不可说。離有性故非法。離无性故非非 <lb ed="X" n="0453c10"/><lb ed="R038" n="0533b05"/>法。维摩经曰。其说法者。无说无示。其听法者。无闻 <lb ed="X" n="0453c11"/><lb ed="R038" n="0533b06"/>无得。即其義也。若化身能说者。何故论云。应化非 <lb ed="X" n="0453c12"/><lb ed="R038" n="0533b07"/>真<persName>佛</persName>。亦非说法者耶。既云化<persName>佛</persName>非真<persName>佛</persName>。亦是化说 <lb ed="X" n="0453c13"/><lb ed="R038" n="0533b08"/>非真说。且复说无定相。故云。非说非无化<persName>佛</persName>不定 <lb ed="X" n="0453c14"/><lb ed="R038" n="0533b09"/>相说也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c15"/><lb ed="R038" n="0533b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453c1501">所以者何。一切贤圣。皆以无为法而有差别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c16"/><lb ed="R038" n="0533b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453c1601">欲显所说非法非非法。故擧所证以明之。夫觉无 <lb ed="X" n="0453c17"/><lb ed="R038" n="0533b12"/>为最浅者名须陀洹。觉无为最深者名为<persName>佛</persName>。此其 <lb ed="X" n="0453c18"/><lb ed="R038" n="0533b13"/>差别也。能觉者应身耳。由应身如是觉。故化身如 <lb ed="X" n="0453c19"/><lb ed="R038" n="0533b14"/>是说。所觉既非法非非法。故所说亦非法非非法 <lb ed="X" n="0453c20"/><lb ed="R038" n="0533b15"/>也。所以通说一切贤圣者。欲显一切圣人同证无 <lb ed="X" n="0453c21"/><lb ed="R038" n="0533b16"/>为为体也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c22"/><lb ed="R038" n="0533b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453c2201">须菩提。于意云何。若人满三千世界七宝以用佈施。 <lb ed="X" n="0453c23"/><lb ed="R038" n="0533b18"/>是人所得福德。寧为多不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c24"/><lb ed="R038" n="0534a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453c2401">自下次显断疑功用。夫于经有疑即怀谤以生罪。 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0454a" n="0454a"/> <lb ed="X" n="0454a01"/><lb ed="R038" n="0534a02"/>于经无疑即信受而生福。欲显所说之法。虽不可 <lb ed="X" n="0454a02"/><lb ed="R038" n="0534a03"/>取不可说。然受说能诠之教。即生福无边。故为斯 <lb ed="X" n="0454a03"/><lb ed="R038" n="0534a04"/>问。一须弥･一日月･一四天下。为一小世界。即以小 <lb ed="X" n="0454a04"/><lb ed="R038" n="0534a05"/>世界为本。其数至千。名小千世界。即以小千为本。 <lb ed="X" n="0454a05"/><lb ed="R038" n="0534a06"/>其数至千。名中千世界。即以中千为本。其数至千。 <lb ed="X" n="0454a06"/><lb ed="R038" n="0534a07"/>名大千世界。总计有百亿须弥･百亿日月･百亿四 <lb ed="X" n="0454a07"/><lb ed="R038" n="0534a08"/>天下。成即同成。壞即同壞。下极风轮。上穷有顶。一 <lb ed="X" n="0454a08"/><lb ed="R038" n="0534a09"/><persName>佛</persName>所主之处。名曰三千大千世界。今问若人施宝 <lb ed="X" n="0454a09"/><lb ed="R038" n="0534a10"/>同乎此量。所生之福得为多不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a10"/><lb ed="R038" n="0534a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454a1001">须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a11"/><lb ed="R038" n="0534a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454a1101">珍宝之量既弘。生福之理弥积。故云甚多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a12"/><lb ed="R038" n="0534a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454a1201">何以故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a13"/><lb ed="R038" n="0534a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454a1301">欲明此福虽多而未勝。故先发问以征之。何故此 <lb ed="X" n="0454a14"/><lb ed="R038" n="0534a15"/>福得名多也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a15"/><lb ed="R038" n="0534a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454a1501">是福德。即非福德性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a16"/><lb ed="R038" n="0534a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454a1601">答意明福有二种。一有流。二无流。多有二義。一聚 <lb ed="X" n="0454a17"/><lb ed="R038" n="0534a18"/>義。二进義。聚谓聚集福体。进谓进趣菩提。是福德 <lb ed="X" n="0454a18"/><lb ed="R038" n="0534b01"/>者。是有流之福德。即非福德者。非无流之福德。是 <lb ed="X" n="0454a19"/><lb ed="R038" n="0534b02"/>有流之福故。有聚義之多也。非无流之福故。无进 <lb ed="X" n="0454a20"/><lb ed="R038" n="0534b03"/>義之多也。无进義之多者。岂空无果乎。得有流报。 <lb ed="X" n="0454a21"/><lb ed="R038" n="0534b04"/>故无有无果之理。报尽即绝。故无有进趣之義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a22"/><lb ed="R038" n="0534b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454a2201">是故<persName>如来</persName>说福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a23"/><lb ed="R038" n="0534b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454a2301">须菩提離自师心。更引<persName>如来</persName>为证也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a24"/><lb ed="R038" n="0534b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454a2401">若复有人。于此经中受持乃至四句偈等。为他人说。 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0454b" n="0454b"/> <lb ed="X" n="0454b01"/><lb ed="R038" n="0534b08"/>其福勝彼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b02"/><lb ed="R038" n="0534b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454b0201">受持四句。受他法施也。为他人说。以法施他也。受 <lb ed="X" n="0454b03"/><lb ed="R038" n="0534b10"/>他法施。明生自闻慧。以法施他。明生他闻慧。若人 <lb ed="X" n="0454b04"/><lb ed="R038" n="0534b11"/>自能住闻慧。福<anchor xml:id="nkr_note_add_0454b0401" n="0454b0401"/><anchor xml:id="beg0454b0401" n="0454b0401"/>已<anchor xml:id="end0454b0401"/>勝彼。何况自住思修两慧也。若 <lb ed="X" n="0454b05"/><lb ed="R038" n="0534b12"/>人令他住闻慧。福<anchor xml:id="nkr_note_add_0454b0501" n="0454b0501"/><anchor xml:id="beg0454b0501" n="0454b0501"/>已<anchor xml:id="end0454b0501"/>勝彼。何况令他住思修两慧 <lb ed="X" n="0454b06"/><lb ed="R038" n="0534b13"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b07"/><lb ed="R038" n="0534b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454b0701">何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0454b08"/><lb ed="R038" n="0534b15"/>菩提法。皆从此经出。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b09"/><lb ed="R038" n="0534b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454b0901">菩提即法身。诸<persName>佛</persName>即应化两身。菩提名出谓显性 <lb ed="X" n="0454b10"/><lb ed="R038" n="0534b17"/>以離缠。诸<persName>佛</persName>名出谓生成以得体。此经既出诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0454b11"/><lb ed="R038" n="0534b18"/>之三身。故显受说之二勝也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b12"/><lb ed="R038" n="0535a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454b1201">须菩提。所谓<persName>佛</persName>･法者。即非<persName>佛</persName>･法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b13"/><lb ed="R038" n="0535a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454b1301"><persName>佛</persName>是学者之名。法是菩提之目。菩提体唯<persName>佛</persName>之所 <lb ed="X" n="0454b14"/><lb ed="R038" n="0535a03"/>能觉。故名<persName>佛</persName>法。馀人之所不觉。故云即非<persName>佛</persName>法。所 <lb ed="X" n="0454b15"/><lb ed="R038" n="0535a04"/>谓<persName>佛</persName>法者。谓是大乘之<persName>佛</persName>法。即非<persName>佛</persName>法者。非是二 <lb ed="X" n="0454b16"/><lb ed="R038" n="0535a05"/>乘之<persName>佛</persName>法。非二乘之<persName>佛</persName>法。此显不共義。是大乘之 <lb ed="X" n="0454b17"/><lb ed="R038" n="0535a06"/><persName>佛</persName>法。此显最勝義。受说此经。能出不共之<persName>佛</persName>法。故 <lb ed="X" n="0454b18"/><lb ed="R038" n="0535a07"/>成最勝之深因也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b19"/><lb ed="R038" n="0535a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454b1901">须菩提。于意云何。须陀洹能作是念。我得须陀洹果 <lb ed="X" n="0454b20"/><lb ed="R038" n="0535a09"/>不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b21"/><lb ed="R038" n="0535a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454b2101">前约<persName>如来</persName>法身断疑。自下次约弟子法身断疑。疑 <lb ed="X" n="0454b22"/><lb ed="R038" n="0535a11"/>曰。前说一切圣人以无为而有差别。後言无为之 <lb ed="X" n="0454b23"/><lb ed="R038" n="0535a12"/>法不可取不可说。此犹难信。何者。现见四果圣人 <lb ed="X" n="0454b24"/><lb ed="R038" n="0535a13"/>能取无为以为自果。如其所取。能为人说。云何言 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0454c" n="0454c"/> <lb ed="X" n="0454c01"/><lb ed="R038" n="0535a14"/>不可取不可说。<persName>佛</persName>欲断此疑。故为斯问。此问第一 <lb ed="X" n="0454c02"/><lb ed="R038" n="0535a15"/>果也。言须陀洹人正证无为之时。能作是念。我得 <lb ed="X" n="0454c03"/><lb ed="R038" n="0535a16"/>果耶。为不得耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454c04"/><lb ed="R038" n="0535a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454c0401">须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。须陀洹名为入流。而无 <lb ed="X" n="0454c05"/><lb ed="R038" n="0535a18"/>所入。不入色声香味触法。是名须陀洹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454c06"/><lb ed="R038" n="0535b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454c0601">须陀洹此云入流。亦曰逆流。流有二种。一生死流。 <lb ed="X" n="0454c07"/><lb ed="R038" n="0535b02"/>二圣道流。是名入流。明入圣道之流。而无所入。显 <lb ed="X" n="0454c08"/><lb ed="R038" n="0535b03"/>逆生死之流。在观既无复分别。岂见道流可入乎。 <lb ed="X" n="0454c09"/><lb ed="R038" n="0535b04"/>既不见道流之可入。岂见道果之可得乎。既不见 <lb ed="X" n="0454c10"/><lb ed="R038" n="0535b05"/>道果之可得。岂见可得之可见乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454c11"/><lb ed="R038" n="0535b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454c1101">须菩提。于意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果 <lb ed="X" n="0454c12"/><lb ed="R038" n="0535b07"/>不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454c13"/><lb ed="R038" n="0535b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454c1301">此问第二果也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454c14"/><lb ed="R038" n="0535b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454c1401">须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。斯陀含名一往来。而实 <lb ed="X" n="0454c15"/><lb ed="R038" n="0535b10"/>无往来。是名斯陀含。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454c16"/><lb ed="R038" n="0535b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454c1601">斯陀含。此云一往来。此人证果之後。若人中命终。 <lb ed="X" n="0454c17"/><lb ed="R038" n="0535b12"/>即往天而来人。若天中命终。即往人而来天。由一 <lb ed="X" n="0454c18"/><lb ed="R038" n="0535b13"/>往一来便得灭度。故曰一往来。观内既不见有我。 <lb ed="X" n="0454c19"/><lb ed="R038" n="0535b14"/>谁往谁来。故云实无往来也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454c20"/><lb ed="R038" n="0535b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454c2001">须菩提。于意云何。阿那含能作是念。我得阿那含果 <lb ed="X" n="0454c21"/><lb ed="R038" n="0535b16"/>不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454c22"/><lb ed="R038" n="0535b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454c2201">此问第三果也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454c23"/><lb ed="R038" n="0535b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454c2301">须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。阿那含名为不来。而实 <lb ed="X" n="0454c24"/><lb ed="R038" n="0536a01"/>无来。是故名阿那含。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0455a" n="0455a"/> <lb ed="X" n="0455a01"/><lb ed="R038" n="0536a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a0101">阿那含。此云不来。此人证果之後。生上而不生下。 <lb ed="X" n="0455a02"/><lb ed="R038" n="0536a03"/>有去而无有来。故曰不来。观内既不见有我。说谁 <lb ed="X" n="0455a03"/><lb ed="R038" n="0536a04"/>不来。故云而实无来也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a04"/><lb ed="R038" n="0536a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a0401">须菩提。于意云何。阿罗汉能作是念。我得阿罗汉道 <lb ed="X" n="0455a05"/><lb ed="R038" n="0536a06"/>不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a06"/><lb ed="R038" n="0536a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a0601">此问第四果也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a07"/><lb ed="R038" n="0536a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a0701">须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。实无有法名阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a08"/><lb ed="R038" n="0536a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a0801">阿罗汉。此云不生。此人证果之後。永绝三毒之根。 <lb ed="X" n="0455a09"/><lb ed="R038" n="0536a10"/>高谢四生累。故曰不生。观内既不见有我。说谁不 <lb ed="X" n="0455a10"/><lb ed="R038" n="0536a11"/>生。故云实无有法。名阿罗汉也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a11"/><lb ed="R038" n="0536a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a1101"><persName>世尊</persName>。若阿罗汉作是念。我得阿罗汉道。即为著我人 <lb ed="X" n="0455a12"/><lb ed="R038" n="0536a13"/>众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a13"/><lb ed="R038" n="0536a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a1301">有念既四执生。无念即四执灭。四执灭者可以有 <lb ed="X" n="0455a14"/><lb ed="R038" n="0536a15"/>灭之实而实之。四执生者岂以不生之名而名之 <lb ed="X" n="0455a15"/><lb ed="R038" n="0536a16"/>哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a16"/><lb ed="R038" n="0536a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a1601"><persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧人中最为第一。是第一離 <lb ed="X" n="0455a17"/><lb ed="R038" n="0536a18"/>欲阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a18"/><lb ed="R038" n="0536b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a1801">三昧。此云定。无诤定者。远分定也。得此定者。能令 <lb ed="X" n="0455a19"/><lb ed="R038" n="0536b02"/>彼我不起烦恼之诤。故曰此定为无诤也。无诤第 <lb ed="X" n="0455a20"/><lb ed="R038" n="0536b03"/>一。即定障之诤灭。離欲第一。即惑障之诤尽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a21"/><lb ed="R038" n="0536b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a2101">我不作是念。我是離欲阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a22"/><lb ed="R038" n="0536b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a2201">须菩提言。我身自证。不起自得之心。馀人若成。岂 <lb ed="X" n="0455a23"/><lb ed="R038" n="0536b06"/>生擭果之念。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a24"/><lb ed="R038" n="0536b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a2401"><persName>世尊</persName>。我若作是念。我得阿罗汉道。<persName>世尊</persName>则不说须菩 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0455b" n="0455b"/> <lb ed="X" n="0455b01"/><lb ed="R038" n="0536b08"/>提是乐阿兰那行者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b02"/><lb ed="R038" n="0536b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455b0201">阿兰那。此云无诤。须菩提言。我若有念。则此记无 <lb ed="X" n="0455b03"/><lb ed="R038" n="0536b10"/>由也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b04"/><lb ed="R038" n="0536b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455b0401">以须菩提实无所行。而名须菩提是乐阿兰那行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b05"/><lb ed="R038" n="0536b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455b0501">实无所行。两诤之体離乎心也。而名乐行。无诤之 <lb ed="X" n="0455b06"/><lb ed="R038" n="0536b13"/>名记乎身也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b07"/><lb ed="R038" n="0536b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455b0701"><persName>佛</persName>告须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于法有 <lb ed="X" n="0455b08"/><lb ed="R038" n="0536b15"/>所得不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b09"/><lb ed="R038" n="0536b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455b0901">前约声闻法身断疑。今约菩萨法身断疑。疑曰。菩 <lb ed="X" n="0455b10"/><lb ed="R038" n="0536b17"/>萨即真如。真如之中无取无说者。燃灯<persName>如来</persName>云何 <lb ed="X" n="0455b11"/><lb ed="R038" n="0536b18"/>为说菩萨之法。释迦菩萨何故亲从受之耶。<persName>佛</persName>欲 <lb ed="X" n="0455b12"/><lb ed="R038" n="0537a01"/>断此疑。故为斯问。汝意云何。我昔入观之时。燃灯 <lb ed="X" n="0455b13"/><lb ed="R038" n="0537a02"/>于我有说耶。我于燃灯有得耶。为无所说耶。为无 <lb ed="X" n="0455b14"/><lb ed="R038" n="0537a03"/>所得邪。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b15"/><lb ed="R038" n="0537a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455b1501"><persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b16"/><lb ed="R038" n="0537a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455b1601">法是菩提。得即证也。答意明法中则心行处灭。觉 <lb ed="X" n="0455b17"/><lb ed="R038" n="0537a06"/>观之所不寻。言语道断。名筌之所不逮。名筌不逮 <lb ed="X" n="0455b18"/><lb ed="R038" n="0537a07"/>故。昔<persName>佛</persName>所以杜言。觉观不寻故。今<persName>佛</persName>所以绝证。但 <lb ed="X" n="0455b19"/><lb ed="R038" n="0537a08"/>言释迦绝证。则燃灯杜言。从可知也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b20"/><lb ed="R038" n="0537a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455b2001">须菩提。于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b21"/><lb ed="R038" n="0537a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455b2101">前断得记疑。今断严土疑。得记即仰上以受化。严 <lb ed="X" n="0455b22"/><lb ed="R038" n="0537a11"/>土是俯下以利生。疑曰。若身是无相之身。即土应 <lb ed="X" n="0455b23"/><lb ed="R038" n="0537a12"/>无相土。土若无相。不应取有累之事像。修万行以 <lb ed="X" n="0455b24"/><lb ed="R038" n="0537a13"/>严之土。若有相。复何异控龙象于兔蹊。注江湖于 <pb ed="X" xml:id="X24.0456.0455c" n="0455c"/> <lb ed="X" n="0455c01"/><lb ed="R038" n="0537a14"/>牛迹。<persName>佛</persName>欲断此疑。故为斯问。汝谓菩萨真观之中。 <lb ed="X" n="0455c02"/><lb ed="R038" n="0537a15"/>有严事耶。无严事耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455c03"/><lb ed="R038" n="0537a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455c0301">不也。<persName>世尊</persName>。何以故。莊严<persName>佛</persName>土者。则非莊严。是名莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455c04"/><lb ed="R038" n="0537a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455c0401">答明无也。莊严有二种。一形相。二真实。形相色性 <lb ed="X" n="0455c05"/><lb ed="R038" n="0537a18"/>为其体。众宝为其相。真实者法性为其体。万德为 <lb ed="X" n="0455c06"/><lb ed="R038" n="0537b01"/>其相。形相以依化为能严。分别为所严。分别无相 <lb ed="X" n="0455c07"/><lb ed="R038" n="0537b02"/>故。无所严之体。依化无生故。无能严之体。故云即 <lb ed="X" n="0455c08"/><lb ed="R038" n="0537b03"/>非莊严也。真实以唯识为能严。法性为所严。唯识 <lb ed="X" n="0455c09"/><lb ed="R038" n="0537b04"/>无倒故。有能严之体。法性不变故。有所严之体。故 <lb ed="X" n="0455c10"/><lb ed="R038" n="0537b05"/>曰是名莊严也。若然者。岂取有累之事像。修形相 <lb ed="X" n="0455c11"/><lb ed="R038" n="0537b06"/>之严哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455c12"/><lb ed="R038" n="0537b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455c1201">是故须菩提。诸菩萨摩诃萨应如是生淸净心。不应 <lb ed="X" n="0455c13"/><lb ed="R038" n="0537b08"/>住色生心。不应住声香味触法生心。应无所住而生 <lb ed="X" n="0455c14"/><lb ed="R038" n="0537b09"/>其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455c15"/><lb ed="R038" n="0537b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455c1501">此劝取真实之严。令捨形相之障也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455c16"/><lb ed="R038" n="0537b11"/> <lb ed="X" n="0455c17"/><lb ed="R038" n="0537b12"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经注卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0448c1601" to="#end0448c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0448c1701" to="#end0448c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0449a1001" to="#end0449a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0449b0201" to="#end0449b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0449b2101" to="#end0449b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">敛</lem><rdg wit="#wit.orig">敛</rdg></app> <app from="#beg0449c1301" to="#end0449c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0449c1401" to="#end0449c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0451a0501" to="#end0451a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0451a1101" to="#end0451a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0451b0101" to="#end0451b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0451b0201" to="#end0451b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452b1701" to="#end0452b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452b2101" to="#end0452b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452c0501" to="#end0452c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0454b0401" to="#end0454b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0454b0501" to="#end0454b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0451001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0451001">刀疑力</note> <note n="0452001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0452001">者字疑剩</note> <note n="0452002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0452002">贫疑贪</note> <note n="0453001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0453001">征当作微</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0448c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0448c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0448c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0448c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0449a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0449b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0449b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449b2101">敛【CB】，敛【卍续】</note> <note n="0449c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0449c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0451a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0451a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451a1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0451b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0451b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0454b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0454b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>